با ابلاغ بخشنامه ابطال مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت در ۱۸ مهر ۱۴۰۵، شرایط پیش‌فروش خودرو تغییر کرد. طبق این مصوبه، مبلغی که خریدار هنگام ثبت‌نام پرداخت می‌کرد، مشمول افزایش قیمت کارخانه تا زمان تحویل نمی‌شد.
ولی با ابطال آن، این حمایت برای قراردادهای جدید وجود ندارد و ممکن است خریداران هنگام تحویل خودرو مجبور شوند مبلغ بیشتری بپردازند. البته قراردادهای مشمول مصوبه ۴۷۳ که پیش از ۳۰ تیر ۱۴۰۵ بسته شدند، همچنان از این حمایت برخوردار هستند.
ابطال مصوبه ۴۷۳ چه تغییری ایجاد می‌کند؟
شورای رقابت در مرداد ۱۴۰۰ مصوبه ۴۷۳ را تصویب کرد. طبق این مصوبه، اگر قیمت کارخانه بعد از ثبت‌نام افزایش پیدا می‌کرد، مبلغ پیش‌پرداخت مشمول گرانی نمی‌شد و خریدار فقط افزایش قیمت بخش باقی‌مانده خودرو را پرداخت می‌کرد.
حالا با ابطال این مصوبه، این معافیت دیگر برای قراردادهای جدید وجود ندارد. در طرح‌های پیش‌فروش با قیمت غیرقطعی، اگر ملاک محاسبه قیمت روز خودرو تحویل باشد، خودروساز پیش‌پرداخت را از قیمت جدید خودرو کم می‌کند و خریدار باید مابه‌التفاوت را بپردازد. در نتیجه، ممکن است مبلغ تکمیل وجه بیشتر از قبل شود.
البته ابطال این مصوبه به معنی آزادشدن قیمت‌گذاری خودرو نیست و خودروسازان نمی‌توانند قیمت‌ها را به دلخواه افزایش دهند. همچنین خبر اخیر مربوط به ابلاغ حکم قبلی است و رای جدیدی صادر نشده است. تاریخ اثر ابطال مصوبه‌ها هم ۳۰ تیر ۱۴۰۵ اعلام شده است.
چهار مصوبه شورای رقابت درباره پیش‌فروش چه می‌گفتند؟
چهار مصوبه در تغییر شرایط پیش‌فروش خودرو نقش داشتند:
- مصوبه ۴۷۳، ۱۱ مرداد ۱۴۰۰: افزایش گرانی کارخانه فقط روی مبلغ باقی‌مانده خودرو محاسبه می‌شد و پیش‌پرداخت مشمول گرانی نبود.
- مصوبه ۵۶۳، ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲: خریداران قراردادهای دارای سود مشارکت، در ازای معافیت پیش‌پرداخت از افزایش قیمت، دیگر سود مشارکت دریافت نمی‌کردند.
- مصوبه ۷۴۰، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴: اگر قیمت پایه خودرو ثابت می‌ماند، سود مشارکت پرداخت می‌شد. در صورت افزایش قیمت، محاسبات طبق مصوبه ۴۷۳ انجام می‌گرفت.
- مصوبه ۸۳۶، ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵: اجرای مصوبه ۴۷۳ برای قراردادهای جدید پیش‌فروش خودروهای مونتاژی متوقف شد و قراردادهای قبلی مشمول این تغییر نبودند.
حالا سه مصوبه ۴۷۳، ۵۶۳ و ۷۴۰ باطل شدند، ولی مصوبه ۸۳۶ باطل‌نشده است.
بیشتر بخوانید:ثبت درخواست فروش خودرو
چرا مصوبه حمایتی خریداران باطل شد؟
پرونده با شکایت‌هایی از جمله شکایت ایران‌خودرو و آرین پارس موتور به دیوان عدالت اداری رسید. یکی از آثار مصوبه مورد اختلاف، نحوه تقسیم فشار افزایش هزینه تولید میان خودروساز و خریدار بود.
مصوبه ۴۷۳ از خریدار حمایت می‌کرد، ولی می‌توانست دریافتی خودروساز را نسبت به قیمت جدید کاهش دهد. دیوان اعلام کرد تعیین روابط قراردادی پیش‌فروش در اختیار شورای رقابت نیست و باید براساس قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو و مقررات مربوط انجام شود. بنابراین خودروسازان این حمایت را یک‌طرفه حذف نکردند.
چه کسانی مشمول تغییر جدید می‌شوند؟
- اگر قبل از ۳۰ تیر ۱۴۰۵ قرارداد بسته‌اید: طبق رای تکمیلی دیوان در ۱۰ شهریور، قانون جدید شامل قراردادهایی نمی‌شود که پیش از ۳۰ تیر براساس مصوبه ۴۷۳ بسته شدند. پس، خودروساز نمی‌تواند فقط به دلیل رای دیوان، روش محاسبه قیمت خودروی شما را تغییر دهد. حتی اگر خودرو چند ماه بعد تحویل داده شود، تاریخ بستن قرارداد ملاک است.
- اگر از ۳۰ تیر ۱۴۰۵ به بعد قرارداد بسته‌اید: دیگر نمی‌توانید برای معاف‌شدن مبلغ پیش‌پرداخت از افزایش قیمت خودرو به مصوبه ۴۷۳ استناد کنید. اگر قیمت خودرو در قرارداد قطعی نباشد، مبلغ نهایی طبق شرایط قرارداد و مقررات مربوط محاسبه می‌شود.
- اگر قرارداد شما قیمت قطعی دارد: افزایش قیمت کارخانه به این معنی نیست که خودروساز می‌تواند مبلغ توافق‌شده را تغییر دهد. برای خودروهای مونتاژی هم باید تاریخ قرارداد و زمان ابلاغ مصوبه ۸۳۶ بررسی شود، چون شرایط معافیت این خودروها پیش از رای دیوان تغییر کرده بود.
بیشتر بخوانید:ثبت نام ایران خودرو؛ شرایط فروش فوری و پیش فروش
آینده بازار خودرو بعد از ابطال مصوبه ۴۷۳
وقتی خرید خودرو صفر گران تمام شود، خریداران به ناچار به خرید خودروهای کارکرده جذب می‌شوند. چون در بازار خودروهای کارکرده، خریدار از همان ابتدا قیمت پیشنهادی فروشنده را می‌داند. پس، یکی از تاثیرات ابطال این مصوبه رونق بازار خودروهای کارکرده است.
آیا استقبال از پیش‌فروش خودرو کمتر می‌شود؟
در پیش‌فروش‌های با قیمت نامشخص، خریدار چند ماه قبل از تحویل خودرو بخشی از پول را پرداخت می‌کند، ولی نمی‌داند در نهایت چقدر باید بپردازد. اگر در این مدت قیمت کارخانه افزایش پیدا کند، هنگام تحویل برای پرداخت باقی پول با مشکل روبه‌رو می‌شود. تورم هم می‌تواند ارزش پس‌انداز او را کاهش دهد.
با حذف حمایت از مبلغ پیش‌پرداخت، این ریسک بیشترشده و خریداران ممکن است به‌جای شرکت در طرح‌های پیش‌فروش با قیمت نامشخص، سراغ طرح‌های فروش خودرو با قیمت قطعی، خودروهای آماده تحویل یا حتی خرید خودروی کارکرده بروند.
تجربه شما از تغییرات اخیر مصوبه‌های حمایتی دولت چیست؟
124634
