کولر خودرو یکی از سیستم‌هایی است که معمولاً تا زمانی که درست کار می‌کند، کمتر به آن توجه می‌کنیم. اما کافی است در یک روز گرم تابستانی، کولر را روشن کنیم و متوجه شویم باد خروجی مثل گذشته خنک نیست. در این شرایط معمولاً اولین احتمال، کمبود گاز کولر است، اما همیشه نمی‌توان مشکل را به تمام‌شدن گاز مبرد نسبت داد.
سیستم تهویه مطبوع خودرو از چند قطعه اصلی و تعداد زیادی قطعات جانبی تشکیل شده و عملکرد درست آن به هماهنگی همه این بخش‌ها بستگی دارد. کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، شیر انبساط یا لوله اریفیس، خشک‌کن، فن‌ها، گاز مبرد، روغن کمپرسور، سنسورها و بخش‌های برقی همگی در عملکرد کولر نقش دارند. بنابراین ضعیف‌شدن سرمای کولر می‌تواند از یک نشتی ساده شروع شود و تا خرابی کمپرسور یا مشکل در سیستم برق خودرو ادامه پیدا کند. اگر کولر ماشین خوب خنک نمی‌کند، نباید فوراً سراغ شارژ گاز بروید؛ چون دلایل زیادی می‌تواند باعث این مشکل شود.
کولر خودرو چگونه کار می‌کند؟
قبل از بررسی خرابی‌ها، بهتر است یک تصویر کلی از نحوه کار کولر داشته باشیم. برخلاف چیزی که گاهی تصور می‌کنیم، کولر خودرو صرفاً با دمیدن هوا از روی یک قطعه سرد، هوای خنک تولید نمی‌کند. در این سیستم، یک چرخه مشخص برای جذب گرمای داخل کابین و انتقال آن به بیرون وجود دارد.
این چرخه با کمپرسور شروع می‌شود. کمپرسور گاز مبرد را از سمت کم‌فشار سیستم دریافت و آن را فشرده می‌کند. در نتیجه فشار و دمای گاز بالا می‌رود. گاز داغ و پرفشار وارد کندانسور می‌شود؛ قطعه‌ای که معمولاً در قسمت جلوی خودرو و نزدیک رادیاتور قرار دارد.
در کندانسور، گرمای مبرد به هوای بیرون منتقل می‌شود و مبرد از حالت گاز پرفشار به مایع پرفشار تبدیل می‌شود. بعد از آن، مبرد از شیر انبساط یا لوله اریفیس عبور می‌کند و فشار آن به شکل قابل‌توجهی کاهش پیدا می‌کند.
با کاهش فشار، مبرد آماده ورود به اواپراتور می‌شود. اواپراتور داخل مجموعه بخاری و تهویه خودرو قرار دارد و در این قسمت، مبرد گرمای هوای کابین را جذب می‌کند. در نهایت هوای خنک‌شده توسط فن کابین وارد فضای داخل خودرو می‌شود. بنابراین اگر هر قسمت از این چرخه درست کار نکند، نتیجه می‌تواند کاهش سرمای کولر باشد.
چرا کولر ماشین خنک نمی‌کند؟
یکی از رایج‌ترین سوالات رانندگان این است که چرا کولر ماشین خنک نمی‌کند و چه کارهایی باید برای عیب‌یابی آن انجام داد. ضعیف‌شدن کولر خودرو می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. مهم‌ترین موارد را می‌توان در چند گروه اصلی بررسی کرد. نکته مهم این است که همه این مشکلات علائم مشابهی ندارند. به همین دلیل بهتر است قبل از باز کردن مدار کولر یا شارژ مجدد گاز، ابتدا علت اصلی را پیدا کنیم.
- کمبود گاز مبرد
- نشتی در مدار کولر
- کثیف بودن کندانسور
- مشکل در فن رادیاتور یا فن کندانسور
- خرابی کمپرسور
- خرابی کلاچ کمپرسور
- گرفتگی شیر انبساط یا لوله اریفیس
- کثیف بودن فیلتر کابین
- کثیف بودن اواپراتور
- خرابی سنسورها یا کنترل‌های الکترونیکی
- وجود مشکل در دریچه‌های سیستم تهویه
- استفاده از گاز یا روغن نامناسب
- شارژ اشتباه و بیش از حد گاز کولر
- ضعیف‌شدن سیستم برق خودرو
بیشتر بخوانید:چرا گاز کولر ماشین کم می شود؟ علت ها، نشانه ها و روش های رفع نشتی گاز کولر
کم‌شدن گاز کولر؛ یکی از رایج‌ترین دلایل
یکی از معروف‌ترین دلایل ضعیف‌شدن کولر، کم‌شدن مقدار گاز مبرد است. اما یک نکته مهم وجود دارد که گاز کولر مانند روغن موتور نیست که به‌صورت طبیعی مصرف شود. اگر مدار کولر سالم و بدون نشتی باشد، مقدار گاز مبرد باید برای مدت طولانی در سیستم باقی بماند. بنابراین اگر هر چند ماه یا هر سال مجبوریم گاز کولر را شارژ کنیم، بهتر است به جای اینکه فقط دوباره گاز اضافه کنیم، دنبال نشتی بگردیم. نشتی ممکن است از اتصالات، شیلنگ‌ها، اورینگ‌ها، کندانسور، اواپراتور، محل اتصال لوله‌ها یا حتی خود کمپرسور ایجاد شود.
وقتی مقدار گاز کم می‌شود، فشار سمت کم‌فشار کاهش پیدا می‌کند و توانایی سیستم برای جذب گرمای کابین کمتر می‌شود. در نتیجه کولر ممکن است هنوز باد نسبتاً خنکی تولید کند، اما دیگر مثل گذشته کابین را خنک نمی‌کند. در بعضی خودروها حتی ممکن است کمپرسور به دلیل پایین آمدن فشار، مرتب قطع و وصل شود.
آیا هر کولر ضعیفی فقط به گاز نیاز دارد؟
خیر. این یکی از رایج‌ترین اشتباهات در تعمیر کولر خودرو است. اگر بدون بررسی، مقدار بیشتری گاز وارد سیستم کنیم، ممکن است مشکل نه‌تنها برطرف نشود، بلکه فشار سیستم بیش از حد بالا برود و به کمپرسور یا سایر قطعات آسیب برسد. بنابراین بهتر است قبل از شارژ گاز، فشارهای سیستم را بررسی کنیم و در صورت وجود نشانه‌های نشتی، محل نشتی را پیدا کنیم.
فشار گاز کولر را چگونه بررسی کنیم؟
برای بررسی اصولی سیستم کولر بهتر است از گیج مخصوص استفاده کنیم. این گیج امکان مشاهده فشار سمت کم‌فشار و پرفشار را فراهم می‌کند. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: از روی یک فشار به تنهایی نمی‌توان همیشه درباره مقدار گاز یا سلامت سیستم تصمیم گرفت. دمای محیط، نوع مبرد، دور موتور، دمای کندانسور، عملکرد فن و شرایط کاری سیستم روی فشارها تأثیر دارند.
به همین دلیل اگر بخواهیم عیب‌یابی دقیقی انجام دهیم، فشارها را در شرایط مشخص بررسی می‌کنیم و در کنار آن دمای هوای خروجی و رفتار سیستم را نیز در نظر می‌گیریم. باید بدانیم که شارژ بیش از حد گاز کولر هم مشکل ایجاد می‌کند
گاهی تصور می‌کنیم هرچه گاز کولر بیشتر باشد، سرمای بیشتری خواهیم داشت؛ اما این تصور اشتباه است. اگر مقدار مبرد بیش از حد استاندارد باشد، فشار سمت پرفشار می‌تواند بیش از اندازه بالا برود. این موضوع علاوه بر کاهش راندمان سیستم، فشار بیشتری به کمپرسور وارد می‌کند و در شرایط خاص می‌تواند به قطعات دیگر نیز آسیب بزند. بنابراین هنگام شارژ کولر، مقدار مبرد را بر اساس مشخصات همان خودرو در نظر بگیریم، نه بر اساس حدس یا تجربه خودروهای دیگر.
نشتی گاز کولر را چطور پیدا کنیم؟
برای پیداکردن نشتی روش‌های مختلفی وجود دارد. یکی از روش‌های رایج، استفاده از دستگاه تشخیص نشتی و گاز مخصوص است. در بعضی سیستم‌ها نیز از ماده فلورسنت استفاده می‌شود که با لامپ مخصوص می‌توان محل نشتی را پیدا کرد.
در بعضی موارد هم آثار روغن در اطراف محل نشتی دیده می‌شود. چون همراه با مبرد، مقدار کمی روغن نیز در مدار گردش می‌کند، محل نشتی ممکن است چرب و روغنی شده باشد. نکته مهم این است که پیداکردن نشتی از شارژکردن گاز مهم‌تر است. اگر فقط گاز اضافه کنیم، در واقع مشکل اصلی را حل نکرده‌ایم. ضمن اینکه گاز تزریق شده به سیستم بعد از مدتی، دوباره از مدار خارج می‌شود و با نیاز به تزریق مجدد گاز خواهد بود.
اهمیت نوع گاز کولر
خودروهای مختلف ممکن است از مبردهای متفاوتی استفاده کنند. برای مثال در خودروهای قدیمی‌تر استفاده از گاز R12 رایج بود و در بسیاری از خودروهای جدیدتر از R134a یا مبردهای نسل جدید استفاده شده است. هر مبرد ویژگی‌های خاص خودش را دارد و نمی‌توان بدون بررسی، هر گازی را جایگزین گاز قبلی کرد.
در هنگام تعمیر یا تبدیل سیستم نیز باید نوع روغن کمپرسور، مقدار روغن و سازگاری تمام قطعات را در نظر بگیریم. استفاده از گاز نامناسب یا مخلوط‌کردن مبردهای مختلف می‌تواند فرایند عیب‌یابی و تعمیر را بسیار سخت‌تر کند و حتی باعث آسیب‌دیدن قطعاتی مثل کمپرسور شود.
اگر کولر اصلاً باد سرد ندارد چه کنیم؟
اول باید مشخص کنیم مشکل از تولید سرماست یا از عبور هوای خنک به داخل کابین. اگر باد از دریچه‌ها خارج می‌شود؛ اما دمای آن تقریباً با هوای بیرون تفاوتی ندارد، باید سراغ مدار سرمایش برویم. اما اگر هوای خروجی سرد است؛ ولی حجم باد کم شده، ممکن است مشکل از فیلتر کابین، فن داخلی، اواپراتور یا مسیر عبور هوا باشد. این تفکیک ساده می‌تواند زمان عیب‌یابی را بسیار کمتر کند.
مشکلات فن و کندانسور کولر
وجود ایراد و اشکال در فن و کندانسور کولر ماشین موجب می‌شود تا باد خنک از دریچه‌های تهویه وارد کابین نشود. خرابی این قطعات دلایل مختلفی دارد.
خرابی فن؛ وقتی کولر در حرکت خوب است؛ اما در ترافیک ضعیف می‌شود
اگر کولر در سرعت بالا عملکرد مناسبی داشته باشد؛ ولی در حالت توقف یا ترافیک ضعیف شود، یکی از مواردی که باید بررسی کنیم فن است. در زمان حرکت خودرو، جریان هوای زیادی از جلوی کندانسور عبور می‌کند و بخشی از وظیفه خنک‌کاری به وسیله همین جریان هوا انجام می‌شود. اما وقتی خودرو متوقف است، فن باید این جریان هوا را ایجاد کند.
خرابی موتور فن، رله، فیوز، مقاومت فن، سیم‌کشی یا سیستم کنترل فن می‌تواند باعث شود کندانسور به اندازه کافی خنک نشود. در بعضی خودروها نیز چند دور مختلف برای فن وجود دارد و ممکن است فقط یکی از دورها از کار افتاده باشد. بنابراین صرفاً روشن‌شدن فن به معنی سالم‌بودن کامل آن نیست.
بیشتر بخوانید:رادیاتور و کندانسور کولر ماشین؛ کاربرد، دلایل خرابی و راهکارها
کثیف بودن کندانسور و تأثیر آن روی سرمای کولر
کندانسور معمولاً در قسمت جلوی خودرو قرار دارد و به همین دلیل دائماً در معرض گردوغبار، حشرات، گل‌ولای و آلودگی‌های جاده قرار می‌گیرد. اگر پره‌های کندانسور کثیف شوند، انتقال حرارت به هوای بیرون کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه دمای مبرد پایین نمی‌آید و فشار سمت پرفشار سیستم افزایش پیدا می‌کند. این مشکل به‌خصوص در ترافیک و هوای بسیار گرم بیشتر خودش را نشان می‌دهد.
ممکن است در چنین شرایطی کولر هنگام حرکت در جاده نسبتاً خوب باشد، اما وقتی خودرو در ترافیک می‌ایستد، سرمای کولر به شکل محسوسی کاهش پیدا کند. در این حالت باید وضعیت کندانسور و عملکرد فن‌ها را بررسی کنیم.
خرابی کمپرسور و کلاچ کمپرسور
دیگر قطعاتی که در کارکرد درست کولر ماشین نقش مهمی دارند، کمپرسور کولر و کلاچ کمپرسور هستند. خرابی این قطعات موجب ضعیف شدن کولر ماشین می‌شود.
خرابی کمپرسور کولر
کمپرسور مهم‌ترین قطعه مکانیکی سیستم کولر است و خرابی آن می‌تواند هزینه زیادی روی دستمان بگذارد. کمپرسور ممکن است به دلایل مختلفی دچار مشکل شود. اگر کمپرسور کولر ماشین نتواند اختلاف فشار مناسبی بین دو طرف مدار ایجاد کند، سیستم کولر نیز نمی‌تواند سرمای مناسبی تولید کند. در این شرایط اندازه‌گیری فشار سمت پرفشار و کم‌فشار می‌تواند اطلاعات بسیار خوبی در اختیارمان قرار دهد.
کمپرسور یکی از قطعات گران سیستم کولر است و نباید اولین گزینه برای تعویض باشد. ممکن است مشکل فقط از کمبود مبرد، خرابی فن، کثیفی کندانسور، ایراد کلاچ کمپرسور یا حتی یک فیوز باشد. به همین دلیل بهتر است قبل از باز کردن کمپرسور، تمام شرایط کاری سیستم را بررسی کنیم.
درصورتی‌که کمپرسور واقعاً خراب شده باشد، باید علت خرابی آن را نیز پیدا کنیم. اگر مثلاً کمپرسور به دلیل وجود آلودگی فلزی در مدار از بین رفته باشد، نصب یک کمپرسور جدید بدون تمیزکردن مدار می‌تواند باعث خرابی مجدد آن شود.
- کمبود روغن
- کارکردن سیستم با گاز کم
- ورود آلودگی و رطوبت به مدار
- استفاده از روغن نامناسب
- فشار بیش از حد سیستم
- فرسودگی داخلی
- خرابی بلبرینگ
- گیرپاژ
- پاره شدن تسمه کولر
- شکستگی یا آسیب
- قطعات داخلی
بیشتر بخوانید:علائم خرابی کمپرسور کولر خودرو؛ دلایل، روش تشخیص و تعمیر
خرابی کلاچ کمپرسور
در سیستم‌های کولر رایج در خودروها، کمپرسور به وسیله یک کلاچ الکترومغناطیسی به موتور متصل می‌شود. وقتی کولر را روشن می‌کنیم، برق به سیم‌پیچ کلاچ می‌رسد و صفحه کلاچ به پولی کمپرسور درگیر خواهد شد. اگر کلاچ درگیر نشود، کمپرسور نیز نمی‌چرخد و طبیعتاً کولر و سرمایی نیز نخواهیم داشت.
خرابی فیوز، رله، سیم‌کشی، کویل کلاچ، فاصله نامناسب صفحه کلاچ یا حتی سیستم کنترل کولر می‌تواند باعث این مشکل شود. البته در خودروهای جدیدتر، ساختار سیستم ممکن است متفاوت باشد و کمپرسور الزاماً همان نوع کلاچ قدیمی را نداشته باشد که از این نظر باید سیستم کاری کمپرسور را بررسی و بازدید کرد.
نقش فیلتر کابین و اواپراتور
فیلتر کابین در صورت کثیفی موجب می‌شود تا باد کولر چندان خنک نباشد. این قطعه ارتباط مستقیمی با اواپراتور دارد.
فیلتر کابین چه تأثیری دارد؟
فیلتر کابین وظیفه دارد گردوغبار و ذرات موجود در هوای ورودی را تا حد مشخصی جذب کند. اگر این فیلتر بیش از حد کثیف شود، حجم هوایی که از اواپراتور عبور می‌کند کاهش پیدا می‌کند. در این حالت ممکن است اواپراتور واقعاً سرد باشد، اما هوای کافی از روی آن عبور نکند. نتیجه این است که از دریچه‌ها باد ضعیفی خارج می‌شود و تصور می‌کنیم کولر خراب شده است. بنابراین وقتی باد کولر کم شده، قبل از رفتن سراغ تعمیرات سنگین، فیلتر کابین را نیز بررسی کنیم.
کثیف‌شدن اواپراتور
اواپراتور نیز مانند کندانسور به مرور زمان کثیف می‌شود. گردوغبار، رطوبت و آلودگی می‌توانند روی سطح آن جمع شوند و جریان هوا را کاهش دهند. در خودروهایی که مدت زیادی فیلتر کابین نداشته‌اند یا فیلتر آن‌ها به‌موقع تعویض نشده است، احتمال کثیف‌شدن اواپراتور بیشتر است.
تمیزکردن اواپراتور در بعضی خودروها کار ساده‌ای نیست و ممکن است برای دسترسی به آن نیاز به باز کردن بخش‌هایی از داشبورد داشته باشیم. به همین دلیل بهتر است با تعویض منظم فیلتر کابین، احتمال بروز این مشکل را کاهش دهیم.
بوی بد کولر از کجا می‌آید؟
اگر هنگام روشن‌کردن کولر بوی نامطبوعی وارد کابین می‌شود، الزاماً مشکل از گاز کولر نیست. اواپراتور محیطی سرد و مرطوب است و اگر آلودگی و رطوبت روی آن باقی بماند، می‌تواند محل مناسبی برای ایجاد بوی نامطبوع باشد.
کثیف بودن فیلتر کابین و مسیرهای هوای ورودی نیز می‌تواند این مشکل را تشدید کند. برای جلوگیری از این اتفاق، فیلتر کابین را به‌موقع تعویض کنیم و در صورت نیاز اواپراتور و مسیرهای تهویه را تمیز کنیم.
بیشتر بخوانید:علت بوی بد کولر ماشین و راهکارهای رفع آن
سایر دلایل ضعیف شدن کولر ماشین
علاوه بر دلایلی که گفته شد، ضعیف شدن کولر ماشین می‌تواند از خرابی قطعات دیگری نیز ناشی شود.
خرابی شیر انبساط یا گرفتگی لوله اریفیس
در مدار کولر، شیر انبساط یا لوله اریفیس وظیفه کنترل عبور گاز خنک‌کننده و ایجاد افت فشار لازم را دارد. اگر این قسمت دچار گرفتگی شود یا درست عمل نکند، گردش مبرد در سیستم مختل می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است فشارهای مدار الگوی غیرعادی داشته باشند و کولر سرمای مناسبی تولید نکند.
گاهی وجود ذرات فلزی در مدار نیز می‌تواند باعث گرفتگی این بخش شود. به همین دلیل اگر کمپرسور قبلی دچار خرابی شدید شده باشد، نباید فقط کمپرسور را تعویض کنیم و بقیه مدار را بدون بررسی رها کنیم.
بیشتر بخوانید:علت باد گرم کولر ماشین؛ راهکارهای رفع آن
چرا گاهی کولر ماشین باد گرم می‌زند؟
باد گرم از کولر می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از ساده‌ترین موارد این است که کمپرسور اصلاً وارد مدار نشده باشد. در این شرایط باید فیوز، رله، برق ورودی کمپرسور، کلاچ و سیستم کنترل را بررسی کنیم. اگر کمپرسور درگیر می‌شود؛ ولی باد کولر همچنان گرم است، باید فشارهای سیستم و مقدار مبرد بررسی شود.
در بعضی خودروها نیز مشکل از دریچه‌های سیستم تهویه است. ممکن است اواپراتور به اندازه کافی سرد باشد؛ اما دریچه ترکیب هوای گرم و سرد در موقعیت اشتباه قرار گرفته باشد و بخشی از هوای گرم را با هوای سرد مخلوط کند. در خودروهای مجهز به سیستم تهویه اتوماتیک، خرابی سنسور دما یا موتور دریچه‌ها نیز می‌تواند چنین علائمی ایجاد کند.
چرا کولر گاهی خوب کار می‌کند و گاهی ضعیف می‌شود؟
عملکرد متناوب کولر می‌تواند نشانه‌ای از چند مشکل مختلف باشد. اگر کمپرسور مرتب قطع و وصل شود، باید علت آن را پیدا کنیم. پایین‌بودن فشار گاز، بالارفتن بیش از حد فشار، خرابی سنسور فشار، مشکل برق‌رسانی یا ایراد در سیستم کنترل می‌تواند باعث قطع‌شدن کمپرسور شود.
همچنین اگر کولر در ابتدای حرکت خوب باشد؛ اما بعد از مدتی ضعیف شود، احتمال یخ‌زدگی اواپراتور نیز باید بررسی شود. در صورت یخ‌زدن اواپراتور، جریان هوا کم می‌شود و ممکن است بعد از خاموش‌کردن کولر و مدتی صبرکردن، سیستم دوباره برای مدتی به حالت عادی برگردد.
بیشتر بخوانید:شارژ گاز کولر ماشین و نحوه انجام آن
جدول عیب‌یابی کولر خودرو بر اساس علائم
در این مطلب بررسی می‌کنیم که چرا کولر ماشین خوب خنک نمی‌کند و چگونه می‌توانید علت اصلی را پیدا کنید. برای عیب‌یابی کولر خودرو، اول ببینیم چه علامتی داریم، بعد موارد محتمل را بررسی کنیم و در نهایت بر اساس نتیجه، اقدام بعدی را مشخص کنیم. این جدول می‌تواند برای شروع عیب‌یابی کمک‌کننده باشد. البته باید در نظر داشت که این جدول برای عیب‌یابی اولیه است و هر علامت لزوماً به معنی خراب بودن همان قطعه نیست. بهتر است قبل از تعویض قطعات گران‌قیمت، تست‌های ساده‌تر را انجام دهیم و بعد بر اساس نتیجه سراغ مراحل تخصصی‌تر برویم.
| علامتی که می‌بینیم | علت‌های احتمالی | اول چه چیزی را بررسی کنیم؟ | اقدام بعدی |
| باد می‌آید؛ ولی اصلاً سرد نیست | کمبود گاز، خرابی کمپرسور، درگیرنشدن کمپرسور، مشکل برق | فشار گاز و درگیرشدن کمپرسور | اگر فشار پایین است نشتی را پیدا کنیم؛ اگر کمپرسور درگیر نمی‌شود، سیستم برق و کلاچ را بررسی کنیم |
| باد سرد است؛ ولی حجم باد کم شده | فیلتر کابین کثیف، اواپراتور کثیف، ضعف فن کابین | فیلتر کابین، فن و مسیر عبور هوا | فیلتر را تعویض کنیم و در صورت نیاز اواپراتور و فن را بررسی و تمیز کنیم |
| کولر در حرکت خوب خنک می‌کند؛ ولی در ترافیک ضعیف می‌شود | مشکل فن، کثیفی کندانسور، بالارفتن فشار سیستم | عملکرد فن‌ها و وضعیت کندانسور | فن و مدار کنترل آن را بررسی کنیم و کندانسور را تمیز کنیم |
| کولر مرتب روشن و خاموش می‌شود | کمبود گاز، فشار غیرعادی، خرابی سنسور یا مشکل برق | فشار مدار و سنسور فشار | علت قطع و وصل‌شدن را پیدا کنیم و از شارژکردن گاز بدون تست خودداری کنیم |
| کمپرسور اصلاً درگیر نمی‌شود | خرابی کلاچ، فیوز، رله، سیم‌کشی یا کمبود شدید گاز | فیوز، رله، برق کمپرسور و فشار گاز | اگر برق وجود ندارد، مدار برق را عیب‌یابی کنیم؛ اگر برق هست، کلاچ و خود کمپرسور را بررسی کنیم |
| کمپرسور صدای غیرعادی دارد | خرابی بلبرینگ، فرسودگی داخلی، کمبود روغن یا فشار غیرعادی | صدای کمپرسور، فشار سیستم و وضعیت روغن | در صورت تأیید خرابی، کمپرسور را تعمیر یا تعویض کنیم و علت اصلی خرابی را هم پیدا کنیم |
| بعد از شارژ گاز دوباره کولر ضعیف می‌شود | نشتی در مدار | اتصالات، شیلنگ‌ها، کندانسور و اواپراتور | نشتی را برطرف کنیم و بعد مدار را وکیوم و با مقدار صحیح مبرد شارژ کنیم |
| کولر در هوای خیلی گرم ضعیف‌تر می‌شود | ضعف فن، کثیفی کندانسور، فشار نامناسب گاز | فن، کندانسور و فشار مدار | سیستم خنک‌کاری و مدار کولر را بررسی کنیم و در صورت نیاز کندانسور را تمیز کنیم |
| لوله یا اواپراتور یخ می‌زند | کمبود گاز، گرفتگی، مشکل جریان هوا یا سنسور | فشار گاز، فیلتر، اواپراتور و سنسورها | علت یخ‌زدگی را پیدا کنیم و قبل از استفاده مجدد، مشکل جریان هوا یا مدار مبرد را برطرف کنیم |
| یک سمت کابین سرد و سمت دیگر گرم است | مشکل دریچه‌ها، سنسورها یا سیستم تهویه دوگانه | دریچه‌ها، موتور دریچه و سنسورهای دما | سیستم تهویه و دریچه‌های مربوط به هر سمت را عیب‌یابی کنیم |
| از کولر بوی بد می‌آید | کثیفی اواپراتور، فیلتر کابین یا رطوبت | فیلتر کابین، اواپراتور و مسیر تخلیه آب | فیلتر را تعویض و در صورت نیاز اواپراتور و مسیر تهویه را تمیز کنیم |
| آب کولر از زیر خودرو خارج نمی‌شود | گرفتگی مسیر تخلیه آب اواپراتور | شیلنگ و مسیر تخلیه آب | مسیر تخلیه را باز و تمیز کنیم تا آب داخل کابین جمع نشود |
| با روشن‌شدن کولر دور موتور خیلی افت می‌کند | فشار غیرعادی، خرابی کمپرسور یا مشکل کنترل کمپرسور | فشار سیستم و عملکرد کمپرسور | اگر کمپرسور بار غیرعادی ایجاد می‌کند، آن را تخصصی بررسی کنیم |
| فیوز کولر مرتب می‌سوزد | اتصال کوتاه، خرابی کلاچ کمپرسور، فن یا سیم‌کشی | سیم‌کشی، کلاچ کمپرسور و فن‌ها | قبل از تعویض دوباره فیوز، علت اتصال کوتاه یا مصرف جریان بالا را پیدا کنیم |
| باد کولر گاهی سرد و گاهی گرم می‌شود | مشکل فشار گاز، سنسور، کمپرسور یا یخ‌زدگی اواپراتور | فشار مدار، کمپرسور و دمای اواپراتور | بر اساس نتیجه تست، نشتی، سنسور، کمپرسور یا جریان هوا را بررسی کنیم |
| کولر باد گرم می‌زند؛ ولی کمپرسور درگیر است | کمبود گاز، ضعف کمپرسور، شیر انبساط یا دریچه‌های تهویه | فشارهای مدار و دمای لوله‌ها | اگر فشارها غیرعادی است، مدار مبرد را بررسی کنیم؛ در غیر این صورت سراغ دریچه‌ها و کنترل تهویه برویم |
| بعد از تعمیر کمپرسور دوباره کولر خراب می‌شود | آلودگی مدار، وکیوم نامناسب، روغن نامناسب یا شارژ اشتباه | وضعیت مدار، خشک‌کن، روغن و مقدار مبرد | مدار را به‌صورت کامل بررسی و در صورت نیاز شست‌وشو، وکیوم و شارژ اصولی کنیم |
چگونه از خرابی کولر خودرو جلوگیری کنیم؟
برای اینکه با خرابی‌های پرهزینه کولر مواجه نشویم، باید چند کار ساده را به‌صورت دوره‌ای انجام دهیم.
فیلتر کابین را به‌موقع تعویض کنیم
فیلتر کابین ارزان‌تر از بسیاری از قطعات کولر است و تعویض به‌موقع آن می‌تواند از کاهش جریان هوا و کثیف‌شدن اواپراتور جلوگیری کند.
کندانسور را تمیز نگه داریم
در سرویس‌های دوره‌ای، وضعیت پره‌های کندانسور را بررسی کنیم و اگر گردوغبار و آلودگی روی آن جمع شده است، آن را به روش مناسب تمیز کنیم.
نشتی را جدی بگیریم
اگر کولر هر سال یا هر چند ماه یک‌بار نیاز به شارژ گاز دارد، فقط به شارژ مجدد اکتفا نکنیم. باید دنبال نشتی بگردیم. وجود روغن در اطراف بدنه کمپرسور یا در محل اتصالات، به معنی وجود نشتی در سیستم است.
فشار سیستم را بدون دلیل تغییر ندهیم
اضافه‌کردن گاز بدون اندازه‌گیری و بدون اطلاع از مقدار استاندارد سیستم می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. گاز بیش از مقدار استاندارد، باعث فشار آمدن به کمپرسور کولر خواهد شد.
صدای غیرعادی کمپرسور را نادیده نگیریم
صدای زوزه، تق‌تق، ساییدگی یا صدای غیرعادی از کمپرسور می‌تواند نشانه یک ایراد مکانیکی باشد. هرچه زودتر علت را بررسی کنیم، احتمال جلوگیری از خرابی شدیدتر بیشتر است.
قبل از خاموش‌کردن خودرو کولر را خاموش کنیم
در خودروهای مدرن، مدیریت کمپرسور و سیستم تهویه تا حد زیادی توسط سیستم الکترونیکی انجام می‌شود و الزاماً خاموش‌کردن دستی کولر قبل از خاموش‌کردن موتور همیشه ضروری نیست.
بااین‌حال، عادت مناسب این است که در شرایط خاص، مخصوصاً در خودروهای قدیمی‌تر، اجازه دهیم چند لحظه فن کابین بدون سرمایش کار کند. این کار می‌تواند به خشک‌شدن رطوبت روی اواپراتور کمک کند و احتمال ایجاد بوی نامطبوع را کاهش دهد. البته این موضوع با خاموش‌کردن دائمی کولر چند دقیقه قبل از رسیدن به مقصد تفاوت دارد و نباید آن را یک الزام برای تمام خودروها در نظر بگیریم.
در زمستان کمی کولر را روشن کنیم
سیستم کولر بهتر است در طول سال نیز گاهی اوقات مورد استفاده قرار بگیرد. روشن‌کردن دوره‌ای کولر باعث گردش مبرد و روغن در مدار می‌شود و به حفظ شرایط مناسب آب‌بندی قطعات و کمپرسور کمک می‌کند.
البته در بسیاری از خودروها، سیستم کنترل تهویه، خودش منطق لازم برای جلوگیری از روشن‌شدن کمپرسور در دمای نامناسب را دارد. بنابراین لازم نیست در هوای بسیار سرد اصرار کنیم که کمپرسور حتماً وارد مدار شود؛ اما استفاده دوره‌ای از سیستم تهویه در شرایط مناسب می‌تواند مفید باشد. این کار خصوصاً برای خودروهایی که تکنولوژی پایین‌تری دارند، توصیه می‌شود.
عیب‌یابی کولر خودرو را از کجا شروع کنیم؟
برای اینکه بی‌دلیل قطعه تعویض نکنیم، بهتر است عیب‌یابی را مرحله‌به‌مرحله پیش ببریم. این روش باعث می‌شود به جای حدس‌زدن، قدم‌به‌قدم به علت اصلی برسیم.
- اول بررسی کنیم آیا کمپرسور وارد مدار می‌شود یا خیر.
- بعد وضعیت فن‌ها را بررسی کنیم.
- سپس دمای هوای خروجی از دریچه‌ها را بسنجیم.
- اگر سرمای کولر کم است، فشار مدار را بررسی کنیم.
- در مرحله بعد، وضعیت کندانسور، فیلتر کابین، اواپراتور و مسیر جریان هوا را بررسی کنیم.
- اگر فشارها غیرعادی هستند، سراغ نشتی، گرفتگی، خرابی کمپرسور یا مشکل در شیر انبساط برویم.
- در خودروهای جدیدتر نیز باید سیستم الکترونیکی، سنسور فشار، سنسور دما و موتورهای دریچه‌های تهویه را در نظر بگیریم.
نکات مهم هنگام تعمیر کولر ماشین
اگر مدار کولر باز شده است، بهتر است فقط قطعه خراب را تعویض نکنیم و کل سیستم را از نظر شرایط کاری بررسی کنیم.
نوع و مقدار روغن کمپرسور، وضعیت خشک‌کن، تمیزی مدار، سلامت اورینگ‌ها، شیلنگ‌ها، کندانسور، اواپراتور و شیر انبساط همگی اهمیت دارند. بعد از تعمیر نیز مدار باید طبق روش مناسب تخلیه و وکیوم شود و سپس مقدار مشخصی از مبرد در آن شارژ شود. وجود هوا و رطوبت در مدار می‌تواند عملکرد کولر را کاهش دهد و در بلندمدت به سیستم آسیب برساند.
چه زمانی کولر خودرو نیاز به تعمیر تخصصی دارد؟
اگر کمپرسور صدای شدید دارد، گاز مرتب خالی می‌شود، فشار سیستم غیرعادی است، کمپرسور درگیر نمی‌شود، کولر در شرایط مختلف رفتار متناقض دارد یا بعد از شارژ مجدد دوباره خیلی زود ضعیف می‌شود، بهتر است تعمیر را به صورت اصولی انجام دهیم.
سیستم کولر با فشار بالایی کار می‌کند و باز کردن مدار بدون تجهیزات و دانش کافی می‌تواند هم به سیستم آسیب بزند و هم خطرناک باشد. بنابراین کارهایی مثل تعویض فیلتر کابین یا بررسی فیوز و فن ممکن است ساده باشند، اما برای تخلیه، وکیوم، تشخیص نشتی و شارژ دقیق مبرد بهتر است از تجهیزات مناسب استفاده کنیم.
جمع‌بندی؛ وقتی کولر ماشین خوب کار نمی‌کند چه کنیم؟
ضعیف‌شدن کولر خودرو همیشه به معنی کمبود گاز نیست. ممکن است مشکل از یک نشتی کوچک، کندانسور کثیف، فن خراب، فیلتر کابین گرفته، اواپراتور کثیف، خرابی کمپرسور، شیر انبساط، سیستم برق یا حتی دریچه‌های تهویه باشد.
بهترین روش این است که از علائم شروع کنیم. اگر باد خروجی کم شده، مسیر عبور هوا را بررسی کنیم. اگر باد حجم مناسبی دارد؛ اما سرد نیست، سراغ مدار سرمایش برویم. اگر کولر فقط در ترافیک ضعیف می‌شود، فن و کندانسور اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. اگر گاز مرتب کم می‌شود، به دنبال نشتی باشیم و اگر کمپرسور صدای غیرعادی دارد، قبل از شدیدتر شدن خرابی آن را بررسی کنیم.
مهم‌تر از همه، شارژکردن گاز را با تعمیر کولر اشتباه نگیریم. گاز مبرد قرار نیست به شکل عادی مصرف شود. اگر مقدار آن کم شده است، باید دلیل کم‌شدن آن را پیدا کنیم.
با سرویس منظم، تعویض به‌موقع فیلتر کابین، تمیز نگه‌داشتن کندانسور، بررسی فن‌ها و توجه به علائم اولیه خرابی می‌توانیم از بسیاری از هزینه‌های سنگین سیستم تهویه جلوگیری کنیم.
در نهایت هم برای عیب‌یابی کولر، بهتر است به جای تعویض قطعه بر اساس حدس، فشارهای سیستم، دمای خروجی، وضعیت کمپرسور، فن‌ها و شرایط کلی مدار را کنار هم قرار دهیم. در سیستم کولر خودرو معمولاً یک نشانه به‌تنهایی جواب قطعی نمی‌دهد؛ اما وقتی علائم مختلف را کنار هم می‌گذاریم، پیداکردن علت اصلی بسیار ساده‌تر می‌شود.
سؤالات متداول
چرا کولر ماشین خنک نمی‌کند؟
کاهش گاز مبرد، کثیف بودن کندانسور، خرابی کمپرسور، گرفتگی مسیر کولر یا مشکل در فن خنک‌کننده می‌تواند باعث کاهش سرمای کولر شود. ابتدا موارد ساده مانند سلامت فیوزها، عملکرد فن و تمیزی کندانسور بررسی می‌شود و در صورت برطرف‌نشدن مشکل، فشار گاز و عملکرد کمپرسور باید توسط تعمیرکار بررسی شود.
چگونه از ضعیف‌شدن کولر خودرو جلوگیری کنیم؟
سرویس منظم کولر، بررسی مقدار گاز مبرد، تمیز نگه‌داشتن کندانسور و تعویض به‌موقع فیلتر کابین می‌تواند از بسیاری از مشکلات جلوگیری کند. همچنین بهتر است کولر خودرو حتی در فصل سرد، هر چند وقت یک‌بار برای چند دقیقه روشن شود تا روغن موجود در مدار گردش کرده و آب‌بندی قطعات حفظ شود.
قیمت روز خودرو کارخانه و بازار را در خودرو۴۵ ببینید و فروش فوری خودرو را با خودرو۴۵ انجام دهید.
نویسنده: علیرضا داودی
124835
