اگر صدای غرغر ماشین در حالت درجا شنیده میشود، همیشه به معنی خرابی جدی موتور نیست؛ این صدا میتواند از اگزوز، دستهموتور، سیستم خنککننده، تسمهها، روغن موتور یا حتی قطعاتی باشد که در زمان روشن بودن خودرو دچار لرزش میشوند. با این حال، صدای غرغر خودرو در حالت توقف اگر جدید باشد، با افزایش دور موتور تغییر کند یا همراه با لرزش، افت توان و چراغ هشدار باشد، بهتر است جدی گرفته شود. در این مقاله از تاپ امداد بررسی میکنیم این صدای عجیب دقیقاً از کجا میآید و چطور میتوان قبل از مراجعه به تعمیرگاه، علت احتمالی آن را تشخیص داد.
چرا ماشین در حالت درجا غرغر میکند؟
وقتی خودرو در حالت درجا روشن است، موتور با دور نسبتاً پایینی کار میکند و تمام اجزای آن همچنان در حال فعالیت هستند. بنابراین حتی زمانی که خودرو حرکت نمیکند، موتور، تسمهها، دینام، کمپرسور کولر، پمپها، سیستم اگزوز و بسیاری از قطعات دیگر درگیر هستند.
به همین دلیل اگر یکی از این قطعات دچار ایراد، شلشدگی، فرسودگی یا لرزش بیش از حد شود، ممکن است صدایی شبیه غرغر، وزوز، کوبش یا صدای بم از قسمت جلوی خودرو ایجاد کند.
نکته مهم این است که صدای غرغر بهتنهایی برای تشخیص قطعه خراب کافی نیست. باید مشخص شود صدا:
- فقط در حالت درجا شنیده میشود یا هنگام حرکت هم وجود دارد؟
- با فشردن پدال گاز بیشتر میشود؟
- با روشن کردن کولر تغییر میکند؟
- همراه با لرزش فرمان یا بدنه است؟
- از سمت موتور میآید یا قسمت عقب و زیر خودرو؟
- صدایی بم و یکنواخت است یا همراه با تقتق و کوبش؟
همین جزئیات میتوانند مسیر عیبیابی را بسیار کوتاهتر کنند.
۱. خرابی یا ضعیف شدن دسته موتور
یکی از مواردی که میتواند باعث ایجاد صدای غیرعادی در حالت درجا شود، دسته موتور است.
دستهموتورها وظیفه دارند موتور را روی شاسی ثابت نگه دارند و تا حد زیادی لرزش طبیعی موتور را جذب کنند. وقتی یکی از آنها خراب یا فرسوده میشود، لرزش موتور بیشتر به اتاق خودرو منتقل خواهد شد.
در چنین شرایطی ممکن است راننده علاوه بر صدای غرغر، لرزش محسوسی را نیز احساس کند. گاهی صدای ایجادشده بیشتر شبیه یک صدای بم و خفه است که در زمان توقف خودرو به گوش میرسد.
اگر با قرار دادن خودرو در حالت دنده، لرزش بیشتر شود، بررسی دستهموتور میتواند یکی از گزینههای مهم در عیبیابی باشد.
۲. مشکل در سیستم اگزوز
یکی دیگر از دلایل رایج غرغر کردن ماشین در حالت درجا، سیستم اگزوز است.
اگزوز فقط وظیفه خارج کردن دودهای حاصل از احتراق را ندارد؛ طراحی آن به شکلی است که صدای موتور را نیز کنترل کند. اگر بخشی از اگزوز سوراخ شده باشد، اتصالات آن شل شده باشند یا قطعاتی مانند منبع اگزوز آسیب دیده باشند، صدای موتور میتواند تغییر کند.
در این حالت ممکن است صدای خودرو:
- بمتر از حالت معمول شود؛
- شبیه غرغر شنیده شود؛
- از قسمت زیر یا عقب خودرو به گوش برسد؛
- هنگام افزایش دور موتور بیشتر شود.
اگر صدا از زیر خودرو میآید، بهتر است سیستم اگزوز و اتصالات آن توسط تعمیرکار بررسی شود.
برای آشنایی بیشتر با صداهای مختلف خودرو نیز میتوانید در بخش [مقالات خودرو و عیبیابی خودرو] سایت تاپ امداد، مطالب مرتبط را بررسی کنید.
۳. کمبود یا نامناسب بودن روغن موتور
روغن موتور نقش مهمی در روانکاری قطعات داخلی موتور دارد. کاهش بیش از حد سطح روغن یا استفاده از روغن نامناسب میتواند باعث افزایش اصطکاک و ایجاد صداهای غیرعادی شود.
البته هر صدای غرغری الزاماً از روغن موتور ناشی نمیشود؛ اما اگر صدای خودرو جدیداً ایجاد شده و همزمان چراغ روغن روشن میشود یا سطح روغن پایین است، نباید موضوع را نادیده گرفت.
بهتر است خودرو روی سطح صاف قرار گرفته و سطح روغن مطابق دستورالعمل خودرو بررسی شود.
اگر چراغ روغن روشن شده یا صدای موتور به شکل غیرعادی شدید است، ادامه رانندگی میتواند خطر آسیب جدی به موتور را افزایش دهد.
۴. خرابی یا فرسودگی تسمهها
در قسمت جلوی موتور، تسمهها وظیفه انتقال نیروی موتور به برخی تجهیزات جانبی را بر عهده دارند. فرسودگی، ترکخوردگی، شل بودن یا مشکل در هرزگردها و سفتکنندههای تسمه میتواند صدای غیرطبیعی ایجاد کند.
این صدا همیشه «غرغر» خالص نیست و ممکن است به صورت:
- صدای ساییدگی
- زوزه
- جیرجیر
- صدای چرخش نامنظم
- صدای بم و لرزشی
شنیده شود.
اگر صدای خودرو با بالا رفتن دور موتور تغییر میکند، بررسی مجموعه تسمهها و قطعات متصل به آن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۵. کمپرسور کولر؛ صدایی که با روشن شدن کولر تغییر میکند
یک آزمایش ساده میتواند اطلاعات خوبی در اختیار شما قرار دهد.
خودرو را در حالت درجا روشن کنید و به صدای موتور گوش دهید. سپس کولر را خاموش و روشن کنید.
اگر با روشن شدن کولر صدای غرغر به شکل محسوسی افزایش پیدا میکند یا صدای جدیدی ایجاد میشود، کمپرسور کولر و مجموعه متعلقات آن باید بررسی شوند.
البته افزایش جزئی صدای موتور هنگام درگیر شدن کولر میتواند طبیعی باشد؛ چیزی که اهمیت دارد تغییر غیرعادی، لرزش شدید یا صدای مکانیکی مشخص است.
۶. فن رادیاتور و سیستم خنککننده
گاهی راننده تصور میکند صدای ایجادشده از موتور است، در حالی که صدای فن رادیاتور را میشنود.
فن خنککننده ممکن است در زمان مشخصی وارد مدار شود و صدای نسبتاً زیادی ایجاد کند. اگر صدای غرغر یا وزوز فقط پس از گرم شدن موتور یا در زمان روشن بودن کولر ایجاد میشود، فن و مجموعه اطراف آن نیز باید در نظر گرفته شوند.
در خودروهای مختلف، صدای فن میتواند متفاوت باشد و بسته به سرعت چرخش، شرایط موتور و دمای محیط تغییر کند.
۷. مشکل در دور آرام موتور
اگر موتور در حالت درجا دور موتور ثابتی ندارد و عقربه دور موتور بالا و پایین میشود، موضوع فقط یک صدای ساده نیست.
کثیفی دریچه گاز، ایراد در سیستم هوارسانی، شمعها، کوئلها، انژکتورها یا برخی سنسورها میتواند باعث ناپایداری عملکرد موتور شود.
در این شرایط ممکن است خودرو در حالت توقف:
- بلرزد؛
- صدای غرغر تولید کند؛
- دور موتور نوسان داشته باشد؛
- در زمان روشن بودن کولر بیشتر بلرزد؛
- هنگام شروع حرکت مکث کند.
اگر همراه صدای غرغر، لرزش ماشین در حالت درجا هم وجود دارد، بهتر است عیبیابی دقیقتر انجام شود.
۸. خرابی یا کثیفی دریچه گاز
دریچه گاز وظیفه کنترل میزان هوای ورودی به موتور را دارد. عملکرد نامناسب آن میتواند روی دور آرام موتور تأثیر بگذارد.
در بعضی خودروها، کثیفی دریچه گاز باعث میشود دور موتور در حالت درجا پایدار نباشد. راننده ممکن است همزمان صدای متفاوت موتور و لرزش خفیف یا شدید را احساس کند.
البته تمیز کردن دریچه گاز باید مطابق ساختار خودرو انجام شود و در برخی خودروها بعد از سرویس، فرایند تنظیم یا یادگیری دریچه گاز نیز اهمیت دارد.
۹. صدای غرغر از داخل کابین؛ همیشه موتور مقصر نیست!
گاهی صدا در داخل کابین بسیار بیشتر از بیرون خودرو شنیده میشود. این موضوع میتواند باعث شود راننده تصور کند موتور مشکل جدی دارد.
اما قطعاتی مانند:
- قابها و پوششهای موتور
- قطعات پلاستیکی
- محافظ زیر موتور
- قطعات شلشده
- اتصالات اگزوز
ممکن است هنگام کار کردن موتور به لرزش بیفتند و صدایی بم و آزاردهنده تولید کنند.
به همین دلیل محل دقیق تولید صدا اهمیت زیادی دارد.
اگر صدای غرغر با گاز دادن بیشتر شود چه؟
اگر خودرو در حالت درجا صدای غرغر دارد و با افزایش دور موتور، صدا نیز بیشتر یا واضحتر میشود، احتمال ارتباط آن با قطعاتی که مستقیماً با دور موتور کار میکنند بیشتر میشود.
در چنین حالتی باید مواردی مانند سیستم اگزوز، تسمهها، هرزگردها، کمپرسور کولر و برخی قطعات متحرک بررسی شوند.
اگر صدا در یک دور مشخص شدیدتر شده و بعد از آن کمتر میشود، ممکن است موضوع به رزونانس و لرزش یک قطعه یا پوشش نیز مربوط باشد.
اگر صدای غرغر فقط هنگام روشن بودن کولر است
این حالت مسیر بررسی را محدودتر میکند.
وقتی کولر روشن میشود، کمپرسور وارد مدار شده و بار بیشتری به موتور وارد میکند. در نتیجه تغییر جزئی صدای موتور طبیعی است، اما صدای شدید، کوبش یا لرزش غیرعادی میتواند نشانه وجود مشکل باشد.
در این شرایط بهتر است کمپرسور کولر، تسمه، هرزگرد و عملکرد موتور در دور آرام بررسی شوند.
آیا صدای غرغر ماشین خطرناک است؟
بستگی به علت صدا دارد.
یک صدای خفیف ناشی از لرزش قاب یا اگزوز الزاماً خطر فوری ایجاد نمیکند؛ اما صدایی که همراه با علائم زیر باشد، نیازمند بررسی سریعتر است:
- روشن شدن چراغ روغن
- روشن شدن چراغ چک به همراه بد کار کردن موتور
- افزایش شدید لرزش
- صدای کوبش فلزی
- کاهش محسوس توان موتور
- افزایش دمای موتور
- بوی سوخت یا دود غیرعادی
- صدای شدید و ناگهانی
- خاموش شدن خودرو در حالت درجا
در چنین شرایطی بهتر است به جای حدس زدن، خودرو توسط متخصص بررسی شود.
یک تست ساده برای پیدا کردن منشأ صدا
اگر میخواهید قبل از مراجعه به تعمیرگاه اطلاعات دقیقتری به دست بیاورید، خودرو را در یک محل امن و باز قرار دهید.
موتور را روشن کنید و چند مورد را بررسی کنید:
اول: صدای خودرو را با کولر خاموش گوش دهید.
دوم: کولر را روشن کنید و ببینید صدا تغییر میکند یا خیر.
سوم: به عقربه دور موتور توجه کنید. آیا ثابت است یا نوسان دارد؟
چهارم: با افزایش بسیار ملایم دور موتور، بررسی کنید صدای غرغر بیشتر میشود یا نه.
پنجم: مشخص کنید صدا از جلو، زیر خودرو، داخل کابین یا قسمت عقب خودرو شنیده میشود.
این اطلاعات هنگام مراجعه به تعمیرکار بسیار مفید هستند و میتوانند زمان عیبیابی را کاهش دهند.
البته برای بررسی قطعات متحرک، تسمهها یا قسمتهای داغ موتور، دست خود را وارد محفظه موتور نکنید.
صدای غرغر ماشین را نادیده نگیریم
گاهی یک صدای کوچک مدتها قبل از یک خرابی جدی ظاهر میشود. البته این به آن معنا نیست که هر صدایی نشانه خرابی بزرگ است؛ اما تغییر صدای همیشگی خودرو ارزش بررسی دارد.
اگر صدایی که قبلاً وجود نداشته ناگهان ایجاد شده، ابتدا باید مشخص شود دقیقاً چه زمانی شنیده میشود و با چه شرایطی تغییر میکند.
برای مثال، صدای غرغر ماشین در حالت درجا که فقط با کولر ایجاد میشود با صدایی که همراه با لرزش شدید موتور و نوسان دور موتور است، مسیر عیبیابی یکسانی ندارد.
همین تفاوتهای کوچک میتوانند به تشخیص سریعتر مشکل کمک کنند.
جمعبندی؛ غرغر ماشین از کجا میآید؟
در نهایت، صدای غرغر ماشین در حالت درجا میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از یک قطعه پلاستیکی یا محافظ شل گرفته تا دستهموتور، سیستم اگزوز، تسمهها، کمپرسور کولر، فن رادیاتور یا مشکلات مربوط به عملکرد موتور.
بنابراین بهتر است به جای تعویض تصادفی قطعات، ابتدا محل صدا، زمان ایجاد آن و تغییر صدا با کولر و افزایش دور موتور بررسی شود.
اگر صدا همراه با چراغ هشدار، لرزش شدید، داغ شدن موتور، کاهش توان یا صدای کوبش فلزی است، بررسی تخصصی را به تأخیر نیندازید.
در تاپ امداد میتوانید مطالب بیشتری درباره [علائم خرابی خودرو]، [عیبیابی خودرو] و [مشکلات رایج خودروهای ایرانی و خارجی] بخوانید و قبل از مراجعه به تعمیرگاه، شناخت بهتری از نشانههای خودروی خود داشته باشید.
